Η Θεσσαλονίκη, με την ευρεία πολεοδομική έννοια, διατηρεί σήμερα σε μεγάλο βαθμό την έλξη της ως τόπος, κυρίως μέσω παρελθοντικών αναφορών και της γεωγραφικής της θέσης. Παρά τα εμφανή λειτουργικά της προβλήματα, το υποβαθμισμένο αστικό περιβάλλον και την αυξανόμενη “αντικοινωνική” συμπεριφορά του χρήστη, η εξαιρετική ανθεκτικότητα της πόλης διατηρεί εν ζωή αισιόδοξο σενάριο ανάταξης. Επιπλέον, η πόλη σήμερα καλείται να αναβαθμίσει την ανθεκτικότητά της απέναντι στις ραγδαίες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Μεθ’ επιτάσεως τίθεται σήμερα το δίλημμα του αν θα συνεχίσει η πόλη να πορεύεται συρόμενη από έκτακτες προθέσεις και αυτοτελή οράματα (…οπωσούν τραβούμ’ εμπρός…) ή μετά από τη συστηματική ανάγνωση της υφιστάμενης κατάστασης, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς θα εργαστούν για τη συγκρότηση ενός ενιαίου-κοινού αφηγήματος για την περιγραφή του γενικού πλαισίου ανάπτυξης.

Έργα, που λόγω μεγέθους, ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ή χαρακτήρα θα κληθούν τελικά να λειτουργήσουν συμπληρωματικά ή συνδυαστικά σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αστικού τόπου, προχωρούν προς υλοποίηση, χωρίς προηγουμένως να έχει εξεταστεί η δυνατότητα αρμονικής λειτουργικής ενσωμάτωσής τους στη ζωή της πόλης. Σε άλλες περιπτώσεις, με την επίκληση έκτακτων καταστάσεων, βλέπουμε να υλοποιούνται ως κατεπείγοντα και στη συνέχεια να παραμένουν ως μόνιμα έργα με χαρακτηριστικά πατέντας, χωρίς την τήρηση των στοιχειωδών προδιαγραφών ασφαλείας. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της πόλης είναι απαραίτητη η αναστολή αναζήτησης λύσεων εντός των διοικητικών ορίων των σημερινών πολεοδομικών ενοτήτων. Με την υιοθέτηση κανόνων καλής γειτονίας θα πρέπει να αναζητηθεί η αναβάθμιση της βιώσιμης αξίας του τόπου για τη συγκρότηση ενός ανθεκτικού, αυτοδύναμου και ισότιμου πολεοδομικού μωσαϊκού.

Οι συνθήκες όμως επιβάλλουν την άμεση σύνταξη ενός γενικού στρατηγικού σχεδίου αναφοράς, που, μεταξύ άλλων, θα περιγράφει με λεπτομέρεια εγχειριδίου τους στόχους, τη μεθοδολογία επίλυσης, τα κοινωνικά κριτήρια ένταξης και την ιεράρχηση των σταδίων υλοποίησής του.

Το νέο θεσμικό διάνυσμα θα ξεκινά από τη ρεαλιστική απεικόνιση της υφιστάμενης κατάστασης και στη συνέχεια θα περιγράφει την ολοκληρωμένη στρατηγική βιωσιμότητας μέσω της αρμονικής ενσωμάτωσης νέων πρακτικών στον μοναδικό αστικό καμβά της Θεσσαλονίκης.

Η αναζήτηση του νέου μοντέλου αστικής βιοποικιλότητας, προκειμένου να αποφευχθούν στρατηγικές αστοχίες, θα πρέπει, επιτέλους, να αναφέρεται στη μητροπολιτική θεώρηση της πόλης.

Το άρθρο παρουσιάζεται και στο νέο τεύχος ΚΤΙΡΙΟ/forThess – Οκτώβριος 2025, μπορείτε να το ξεφυλλίσετε ΕΔΩ.