Ποια νέα έργα πιστεύετε θα μπορούσαν να προσδώσουν στην πόλη οικονομική ανάπτυξη, ευημερία και ποιοτική διαβίωση στον πολίτη της;
Η ουσιαστική αναβάθμιση μιας πόλης έρχεται μέσα από έργα που έχουν μετρήσιμο αντίκτυπο στην οικονομία και την καθημερινότητα. Για παράδειγμα, αν δούμε τι συνέβη σε σταθμούς όπως η Αγία Σοφία και η Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, διαπιστώνουμε αυξημένη εμπορική δραστηριότητα, άνοδο των τιμών των ακινήτων και νέα επιχειρηματικότητα γύρω από τους νέους σταθμούς.
Γι’ αυτό είναι επιτακτική ανάγκη πέρα από την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση να προχωρήσουμε γρήγορα στην επέκταση του μετρό δυτικά. Εκεί όπου σήμερα υπάρχουν κενά οικόπεδα ή παλιά κτίρια, θα αναπτυχθούν καφέ, υπηρεσίες, μικρές επιχειρήσεις και γραφεία. Το ίδιο μπορούμε να περιμένουμε και στις δυτικές συνοικίες. Η επέκταση δηλαδή του μετρό προς τα δυτικά αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη αναγκαία αναπτυξιακή παρέμβαση των επόμενων ετών.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν οι αναπλάσεις οργανωμένων περιοχών. Η μετατροπή παλαιών βιομηχανικών ζωνών σε χώρους πολιτισμού και καινοτομίας έχει αποδώσει σε πολλές πόλεις της Ευρώπης. Στην Ελλάδα όμως όχι ακόμη σε ιδιαίτερο βαθμό. Θυμίζω ότι η περιοχή της Λέοντος Σοφού στη Θεσσαλονίκη μπορεί να παίξει αυτόν το ρόλο.
Σημαντική ώθηση σε μια τέτοια κατεύθυνση θα δώσουν και τα κίνητρα για αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός. Αντίστοιχα, στην Ελλάδα έχουμε δει ότι και μικρότερης κλίμακας έργα, όπως η ανάπλαση πλατειών, η δημιουργία αστικών διαδρομών, λειτουργούν ως “μοχλοί” ανάπτυξης για τις γύρω γειτονιές.
Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική και τη λειτουργία του προαστιακού σιδηροδρόμου στις δυτικές περιοχές. Η συγκεκριμένη υποδομή θα διευκολύνει σημαντικά την κινητικότητα χιλιάδων εργαζομένων και φοιτητών που εργάζονται ή σπουδάζουν προς τα δυτικά ή κινούνται καθημερινά σε μεγάλες αποστάσεις. Βέβαια, ακόμη βρίσκεται σε επίπεδο νηπιακής λειτουργίας.
Ειδικά για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη βιομηχανική ζώνη, η βελτίωση της πρόσβασης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Θα δώσει λύση στο πρόβλημα, πέραν του προαστιακού, και η ολοκλήρωση της σύνδεσης της ΒΙ.ΠΕ.Θ με τον άξονα προς Έδεσσα.
Σε ό,τι αφορά την καινοτομία, πιστεύω ότι η πόλη πρέπει να αξιοποιήσει τη δυναμική της πανεπιστημιακής και ερευνητικής κοινότητας. Έργα, όπως η δημιουργία τεχνολογικών πάρκων ή κόμβων καινοτομίας, μπορούν να στηρίξουν νεοφυείς επιχειρήσεις και να προσελκύσουν επενδύσεις.
Ένα παράδειγμα είναι η επιτυχία αντίστοιχων δομών στο εξωτερικό, όπου εταιρείες τεχνολογίας “γεννήθηκαν” μέσα σε συνεργατικούς χώρους που υποστηρίχθηκαν από την τοπική αυτοδιοίκηση. Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα του Thess Intec και της Τεχνόπολης που πρέπει να στηριχθούν ιδιαίτερα.
Επιπλέον, η πόλη χρειάζεται σύγχρονες πράσινες υποδομές. Η δημιουργία μεγάλων πάρκων ή η ανάπλαση αστικών χώρων όπως ανενεργών στρατοπέδων μπορούν να προσφέρουν ανάσα στους πολίτες. Ήδη μετά την ανάπλαση του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά, έρχονται σημαντικές αναπλάσεις στους χώρους των πρώην στρατοπέδων της Δ. Θεσσαλονίκης. Τέλος, πολύ σημαντικές είναι και οι ψηφιακές υποδομές. Έξυπνος φωτισμός, αισθητήρες κυκλοφορίας, ψηφιακή διαχείριση στάθμευσης. Αυτές οι εφαρμογές διευκολύνουν την καθημερινότητα και ενισχύουν την παραγωγικότητα.
Συνολικά, έργα μεταφορών, αναπλάσεις, πράσινες υποδομές και κέντρα καινοτομίας αποτελούν το τετράγωνο της ανάπτυξης που μπορεί να μεταμορφώσει πραγματικά την πόλη.
Τέλος, για την αξιοποίηση του παραλιακού μετώπου που είναι ένα μεγάλο αναπτυξιακό έργο για τη Θεσσαλονίκη, έχω αρθρογραφήσει επανειλημμένα και δεν επανέρχομαι πάλι.
…έργα μεταφορών, αναπλάσεις, πράσινες υποδομές και κέντρα καινοτομίας αποτελούν το τετράγωνο της ανάπτυξης που μπορεί να μεταμορφώσει πραγματικά την πόλη.
Ποιες πιστεύετε είναι οι αιτίες καθυστέρησης των μεγάλων δημόσιων έργων;
Οι καθυστερήσεις στα δημόσια έργα δεν εμφανίζονται τυχαία. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων παραγόντων που συναντάμε συστηματικά.
Πρώτα από όλα, υπάρχει το ζήτημα της ασυνεννοησίας μεταξύ των φορέων. Για παράδειγμα, έργα που απαιτούν συντονισμό μεταξύ δήμων, περιφέρειας και υπουργείων συχνά “κολλάνε” επειδή δεν υπάρχει κοινή στρατηγική ή επειδή αλλάζουν οι προτεραιότητες. Το έχουμε δει πολλές φορές. Ένα έργο μπορεί να βρίσκεται ένα βήμα πριν την υλοποίηση, και να καθυστερεί επειδή ένας φορέας ζητά αλλαγή σχεδιασμού ή νέες μελέτες.
Πολύ συνηθισμένη αιτία είναι και οι δικαστικές εμπλοκές. Σε αρκετούς μεγάλους διαγωνισμούς έργων, εμφανίζονται ενστάσεις μεταξύ των εταιρειών που συμμετέχουν. Αυτές οι διαδικασίες, μέχρι να τελεσιδικήσουν, μπορεί να καθυστερήσουν την έναρξη ενός έργου ακόμη και ένα ή δύο χρόνια. Το ίδιο συμβαίνει και με περιβαλλοντικές προσφυγές από συλλόγους ή κατοίκους.
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι και το θεσμικό πλαίσιο. Οι διαδικασίες αδειοδότησης απαιτούν πολλές διαφορετικές εγκρίσεις από υπηρεσίες που δεν συνεργάζονται πάντα άμεσα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι περιβαλλοντικές μελέτες. Αν υπάρχει ένσταση από μια υπηρεσία, το έργο πρέπει να επιστρέψει σε προηγούμενο στάδιο, ανατρέποντας το χρονοδιάγραμμα.
Σημαντικός παράγοντας είναι και η γραφειοκρατία. Μια σειρά υπογραφών, συχνά από υποστελεχωμένες υπηρεσίες, μπορεί να κρατήσει μήνες. Για παράδειγμα, σε έργα οδοποιίας, ακόμη και η αλλαγή μιας μικρής τεχνικής λεπτομέρειας απαιτεί σειρά εγκρίσεων από διαφορετικά επίπεδα διοίκησης.
Επιπλέον, πολλά έργα προκηρύσσονται χωρίς να έχουν ωριμάσει οι μελέτες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προκύπτουν “εκπλήξεις” κατά την κατασκευή, όπως αρχαιολογικά ευρήματα, τεχνικές ασυμβατότητες, ανάγκη αλλαγής χάραξης. Κάθε τέτοια ανατροπή σημαίνει αναθεώρηση συμβάσεων, πρόσθετο κόστος και νέες καθυστερήσεις.
Δεν πρέπει να υποτιμάται και η κοινωνική διάσταση. Σε κάποιες περιοχές, έργα που αλλάζουν την τοπική φυσιογνωμία συναντούν αντιδράσεις. Η δημιουργία νέων σταθμών μετρό για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει ανησυχία σχετικά με εργασίες, θόρυβο ή κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Όταν δεν υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση, οι αντιδράσεις μεταφέρονται στο δικαστικό επίπεδο.
Τέλος, υπάρχουν και τα ζητήματα χρηματοδότησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, όταν ένα έργο ενταγμένο σε ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα καθυστερεί να υλοποιηθεί και το κόστος αυξηθεί λόγω ανατιμήσεων, απαιτούνται νέες διαδικασίες έγκρισης, κάτι που προσθέτει χρόνο.
Η αντιμετώπιση όλων αυτών προϋποθέτει καλύτερο συντονισμό, σταθερό πλαίσιο, ώριμες μελέτες πριν την προκήρυξη και ουσιαστική επικοινωνία με τους πολίτες. Μόνο έτσι τα έργα μπορούν να ολοκληρώνονται στον χρόνο που πρέπει και με τρόπο που να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Η συνέντευξη παρουσιάζεται και στο νέο τεύχος ΚΤΙΡΙΟ/forThess – Φεβρουάριος 2026, μπορείτε να το ξεφυλλίσετε ΕΔΩ.
