Επέκταση υφιστάμενου κρηπιδώματος με κατασκευή ξύλινου καταστρώματος επί πασσάλων.
Ο δήμος Θεσσαλονίκης βρίσκεται σε στάδιο ολοκλήρωσης των πρόδρομων μελετών και έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων για την υλοποίηση του έργου επέκτασης του υφιστάμενου κρηπιδώματος της παλιάς παραλίας, με κατασκευή ξύλινου καταστρώματος επί πασσάλων (ντεκ) πλάτους περίπου 12 μέτρων προς τη θάλασσα.
Το έργο θα εκτείνεται σε μήκος 1.100 μέτρων περίπου από την 1η προβλήτα του Ο.Λ.Θ. έως τον Λευκό Πύργο, δεδομένου ότι το μικρό σήμερα πλάτος του, κρίνεται ανεπαρκές σε σχέση με την ιδιαίτερα αυξημένη επισκεψιμότητα της περιοχής, σε συνδυασμό και με τον υψηλό κυκλοφοριακό φόρτο της Λεωφόρου Νίκης.
Βασικός στόχος του δήμου είναι το έργο της αναγκαίας επέκτασης της παλιάς παραλίας να χαίρει ευρύτερης αποδοχής, προκειμένου να υλοποιηθεί χωρίς αντιδράσεις, και να μην απαιτεί μακροχρόνιες διαδικασίες εγκρίσεων, λόγω των οποίων στο παρελθόν έχουν καθυστερήσει χρήσιμα έργα για το μέλλον της Θεσσαλονίκης.
Στο πλαίσιο αυτό, η επιλογή της κατασκευαστικής προσέγγισης με ξύλινο κατάστρωμα επί πασσάλων έγινε με γνώμονα τη φιλικότητα του ξύλου ως υλικού πλησίον της θάλασσας, αλλά κυρίως με στόχο την αναστρεψιμότητα της παρέμβασης στο θαλάσσιο μέτωπο του ιστορικού κέντρου της πόλης, λαμβάνοντας υπόψη τις έντονες αντιδράσεις τις οποίες είχαν προκαλέσει παλαιότερες προσπάθειες για επέκταση του παραλιακού μετώπου με οποιουδήποτε είδους εμπλησμό (=μπάζωμα).
Στο πλαίσιο αυτό, το νέο κρηπίδωμα προδιαγράφηκε ότι θα έπρεπε να διατηρήσει κατά το μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τη φυσιογνωμία του ορίου της πόλης με τη θάλασσα, να διατηρήσει διακριτό και στην ιστορική θέση του το υφιστάμενο παραλιακό κρηπίδωμα και να μην μεταβάλει το όριο της θάλασσας και να διατηρήσει τη δυνατότητα πραγματοποίησης ενάλιας αρχαιολογικής έρευνας, αν αυτό κριθεί απαραίτητο στο μέλλον. Το πλάτος του νέου κρηπιδώματος προσδιορίστηκε σε σχέση με τρεις κύριες παραμέτρους: την εγγύτητα του ιστορικού κέντρου της πόλης με τη θάλασσα, η οποία θα πρέπει να διατηρηθεί, την αναλογικότητα με το υφιστάμενο πλάτος της παραλιακής λεωφόρου και του σημερινού κρηπιδώματος, καθώς και τη γεωμετρία του στατικού φορέα σε σχέση με τα δεδομένα ακτομηχανικής που τον επηρεάζουν.
Λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθετη φύση του έργου, η οποία είναι μια κατασκευή εντός της θάλασσας και σε σημείο πρώτης προβολής της πόλης, δίπλα στον Λευκό Πύργο, μπροστά από διατηρητέα κτίσματα και σε όλο το μέτωπο του κηρυγμένου ιστορικού τόπου προς τη θάλασσα, ξεκίνησε το 2022 η διαδικασία για τον σχεδιασμό ενός ήπιου έργου, με τη διενέργεια αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών.
Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 15 αρχιτεκτονικά γραφεία, μεταξύ των οποίων διακρίθηκε η ιδέα του αρχιτέκτονα Γεώργιου Δημόπουλου, σε συνεργασία με την πολιτικό μηχανικό Βασιλική Παναγιωτοπούλου.
Σε συνέχεια του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών και βάσει της προκήρυξης αυτού, ο δήμος Θεσσαλονίκης είχε αναλάβει την υποχρέωση να προχωρήσει στα επόμενα στάδια επεξεργασίας της βραβευμένης πρότασης, με την τεχνική του υπηρεσία και με παράλληλη υποχρεωτική σύναψη σύμβασης συμβουλευτικών υπηρεσιών με τον βραβευμένο μελετητή.
Εν συνεχεία, κατόπιν διεκδικήσεων του Δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Στέλιου Αγγελούδη, προέκυψε ότι υπάρχει η δυνατότητα χρηματοδότησης της υλοποίησης του έργου από πόρους του τρέχοντος ΕΣΠΑ, το οποίο διαχειρίζεται η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, καθώς και κάλυψης μέρους των απαιτούμενων μελετών, στην περίπτωση που ακολουθηθεί η διαδικασία του άρθρου 50 του Ν.4412/2016 (διαδικασία μελέτης – κατασκευής έργου), υπό την προϋπόθεση ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης θα προβεί σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες για την περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου.
Έχοντας ήδη εξασφαλίσει πρόσθετους πόρους ύψους 0,5 εκ € από το Υπουργείο Τουρισμού για την ωρίμανση των μελετών του έργου, ο δήμος προχώρησε στην εκπόνηση όλων των απαραίτητων προπαρασκευαστικών μελετών για την έγκριση περιβαλλοντικών όρων του συγκεκριμένου έργου, συνάπτοντας Προγραμματική Σύμβαση του άρθρου 12 του Ν.4412/2016 με την “Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης Α.Ε. – Αναπτυξιακός Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης” (ΜΑΘ ΑΕ ΑΟΤΑ).
Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη ολοκληρωθεί το πρώτο από τα δύο συνολικά στάδια των πρόδρομων μελετών για τον σχεδιασμό και την αδειοδότηση της επέκτασης του υφιστάμενου κρηπιδώματος της Παλιάς Παραλίας.
Ήδη αρχές Σεπτεμβρίου βρίσκονταν σε εξέλιξη η διαβούλευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου, με μέριμνα της Διεύθυνσης Περιβαλλοντικών Αδειοδοτήσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Μητροπολιτικής Επιτροπής της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης. Με το πέρας του σταδίου αυτού θα ολοκληρωθούν οι υπόλοιπες πρόδρομες μελέτες και θα ξεκινήσει η δημοπράτηση του έργου.
Περιγραφή της αρχιτεκτονικής πρότασης
Ο σχεδιασμός της νέας επέκτασης υπακούει στη γραμμικότητα του παραλιακού μετώπου, που ξεχωρίζει από το υφιστάμενο κρηπίδωμα, και σχεδιάζεται με διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά, ώστε να βρίσκεται σε μία ευδιάκριτη με αυτό σχέση.
Κατά μήκος της επέκτασης, το πλάτος διατηρείται στα 11,60 m, ενώ στα δύο άκρα του μειώνεται στα 6,80 m, για τη βέλτιστη συναρμογή με τις όμορες περιοχές. Το επίπεδο του deck τελικά θα βρίσκεται κατά μέσο όρο σε ύψος 2 m από τη μέση στάθμη της θάλασσας. Το κατάστρωμα εδράζεται επί πασσάλων από σκυρόδεμα και είναι στατικά ανεξάρτητο από το υφιστάμενο κρηπίδωμα. Σε επιλεγμένα σημεία προτείνονται διαφορετικά επίπεδα του deck προς τη θάλασσα, τα οποία διαχωρίζουν με ήπιο τρόπο τις ζώνες κίνησης ή στάσης του κοινού, ενισχύοντας την επαφή με τη θάλασσα.
Παράλληλα, λειτουργούν ως μια ιστορική υπόμνηση στο σχέδιο του Hébrard για επέκταση της παραλίας σε ένα δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο από αυτό του υπάρχοντος κρηπιδώματος. Οι αναβαθμοί και τα γραμμικά αστικά καθιστικά διατάσσονται κατά κανόνα σε συνδυασμό μεταξύ τους και όχι μεμονωμένα, ώστε να συνιστούν χωρικές ενότητες κατά μήκος της διαδρομής.
Στις δύο απολήξεις, τόσο προς τον Λευκό Πύργο όσο και προς το Λιμάνι, το πλάτος του deck μειώνεται, διαμορφώνοντας τη μετάβαση προς τις όμορες περιοχές.
Η μείωση του πλάτους του στα 6,80 m στον Λευκό Πύργο εξυπηρετεί δύο βασικούς στόχους. Αφενός περιορίζει στο ελάχιστο την επέμβαση στον ευαίσθητο και ιστορικά φορτισμένο χώρο του Λευκού Πύργου, και αφετέρου διατηρεί την αντανάκλαση του Λευκού Πύργου, μέσα στο νερό.
Όσο αφορά στην απόληξη του deck στην περιοχή του Ο.Λ.Θ., προβλέπεται ανάλογη μείωση του πλάτους του στα 6,80 m ώστε να είναι ευδιάκριτο το όριο του 1ου προβλήτα του λιμανιού και επιπρόσθετα να δημιουργείται ικανή απόσταση από το υφιστάμενο deck του ΟΛΘ, εφόσον είναι αδύνατη η κατασκευαστική τους σύνδεση λόγω διαφορετικών κλίσεων των επιπέδων τους.
Στη ζώνη σύνδεσης του ξύλινου deck με το υφιστάμενο κρηπίδωμα, το κενό του σεισμικού αρμού καλύπτεται με ειδικό αρθρωτό αρμοκάλυπτρο ικανό να γεφυρώσει το κενό του σεισμικού αρμού έως 10 cm και να παραλάβει οριζόντια και κατακόρυφη μετακίνηση έως 2,5 cm. Για την τοποθέτηση του αρμοκάλυπτρου είναι αναγκαία η ύπαρξη επίπεδων επιφανειών έδρασης και στερέωσής του. Από την πλευρά του deck προβλέπεται επιφάνεια από μεταλλικό έλασμα επί της οποίας θα στερεωθεί το αρμοκάλυπτρο. Ωστόσο, από την πλευρά του κρηπιδότοιχου, η επιφάνεια των μαρμάρινων ογκόλιθων παρουσιάζει ανωμαλίες, ρωγμές και διακυμάνσεις ύψους.
Για να εξασφαλιστεί η ορθή τοποθέτηση του αρμοκάλυπτρου και η αναστρεψιμότητα της παρέμβασης, προτείνεται η τοποθέτηση ανοξείδωτου ελάσματος σε μικρή απόσταση (1 έως 3 cm) από την άνω στάθμη του. Για την επίτευξη της ισόπεδης και ομαλής συναρμογής με το deck, προβλέπεται η ανακατασκευή του χυτού δαπέδου του παραλιακού πεζόδρομου, με στόχο την εξομάλυνση των υφιστάμενων κλίσεων.
Για λόγους ιστορικής μνήμης οι δέκα υφιστάμενες κλίμακες του κρηπιδώματος (σκαλιά προς την επιφάνεια της θάλασσας) διατηρούνται στις θέσεις τους. Στις εσοχές τους προβλέπεται να τοποθετηθεί φωτισμός ανάδειξης των κλιμάκων και του μαρμάρινου κρηπιδότοιχου, ο οποίος στα σημεία αυτά είναι ορατός. Στις κλίμακες τοποθετούνται νέα σιδηρά κιγκλιδώματα και πόρτα σε αυτά με πλήρωση από πλέγμα inox. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα ελεγχόμενης πρόσβασης στις κλίμακες για τη διευκόλυνση της επιθεώρησης του deck και του κρηπιδότοιχου και των εργασιών καθαρισμού της κάτω από αυτό θαλάσσιας περιοχής.
Επί του υφιστάμενου κρηπιδώματος σε απόσταση 0,90 m από το όριό του με το οδόστρωμα τοποθετείται η χάραξη του νέου ποδηλατόδρομου πλάτους 3 m και σε συνέχεια η λωρίδα κίνησης τυφλών.
Κατασκευαστική λογική της πρότασης
Το νέο ξύλινο κατάστρωμα στηρίζεται σε μεταλλικό φορέα, ο οποίος εδράζεται σε πασσάλους από σκυρόδεμα μέσω μεταλλικών υποστυλωμάτων. Η κατασκευή θα είναι στατικά ανεξάρτητη από το υφιστάμενο κρηπίδωμα και θα διατηρεί πάντοτε απόσταση από τον κρηπιδότοιχο, ώστε να επιτρέπεται η ανεξάρτητη μετακίνηση των δύο δομών. Η νέα πλατφόρμα θα παρακολουθεί την οριζοντιογραφία του κρηπιδώματος με ήπια κλίση (<1%) στη διαμήκη έννοια και 1% κλίση κατά την εγκάρσια έννοια. Η εγκάρσια κλίση θα δοθεί για την απορροή των ομβρίων και για την επίτευξη ικανού ύψους της κατασκευής στο όριό της προς τη θάλασσα.
To deck συντίθεται από 88 στατικά ανεξάρτητα modules (11,60 m × 11,90 m), που παρακολουθούν την οριζοντιογραφία του κρηπιδώματος και εδράζονται σε δύο σειρές πασσάλων. Επιλέχθηκε μεταλλικός φορέας από σιδηρές ανοιχτές διατομές και ελάσματα, που αναλύεται σε προκατασκευασμένα και τμήματα που συναρμολογούνται επί τόπου.
Ο σχεδιασμός έγινε με γνώμονα την οικονομία κατασκευής, τη βελτιστοποίηση ελέγχου ποιότητας της μεταλλικής κατασκευής, που μπορεί να προκατασκευαστεί εργοστασιακά και την ευκολία στη μεταφορά. Με την τυποποίηση του φορέα υποδομής του ξύλινου deck εξασφαλίζεται ευκολία κατασκευής σε σχέση με τον χρόνο και το κόστος, καθώς και τη συντήρηση, επιτρέποντας ακόμα και την τμηματική αντικατάσταση του στατικού φορέα. Η επιλογή ξυλείας για τις δοκίδες είναι το AZOBE (Lophira alata), τροπικό ξύλο μεγάλης πυκνότητας και εξαιρετικής αντοχής σε θαλάσσιο περιβάλλον.
Σύμφωνα με την ακτομηχανική και την κυματική μελέτη οι οποίες συνοδεύουν τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προκύπτει ότι για να αντιμετωπιστούν τα θέματα κυματοπροστασίας και της εξασφάλισης της απόλυτης λειτουργικότητας του έργου στο μέλλον, προτείνονται:
Τέλος, η περιβαλλοντική μελέτη προβλέπει όλους τους αναγκαίους όρους για την περιβαλλοντική διαχείριση και παρακολούθηση του έργου, όσο και για την αντιμετώπιση των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τόσο κατά τη διάρκεια κατασκευής όσο και της λειτουργίας του. Ενδεικτικά αναφέρεται η αντιμετώπιση της πιθανής όχλησης της πόλης, με τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού, η περιβαλλοντική διαχείριση των αποβλήτων, η περιβαλλοντική πιστοποίηση των υλικών, ο τακτικός καθαρισμός της θάλασσας κάτω από το deck με χρήση κατάλληλου εξοπλισμού και διαχείριση των συλλεγμένων αποβλήτων σύμφωνα με τη νομοθεσία, η συντήρηση του μεταλλικού φορέα και του ξύλινου καταστρώματος με πιστοποιημένα υλικά καταλληλόλητας για υδάτινο περιβάλλον κτλ. Για τον συνυπολογισμό της κλιματικής αλλαγής στον σχεδιασμό των προτεινόμενων έργων προστασίας, λήφθηκε υπόψη η άνοδος της μέσης στάθμης της θάλασσας κατά 50 cm, μέχρι το έτος 2100.
To έργο παρουσιάζεται στο νέο τεύχος ΚΤΙΡΙΟ/forThess – ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2025 και μπορείτε να το ξεφυλλίσετε ΕΔΩ.
Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΙΣΝ
ΦΑΚΕΛΟΣ: Ενιαίο Παραλιακό Μέτωπο Θεσσαλονίκης
Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά (Μ.Π.Π.Μ.)
ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – Σταθμός Βενιζέλου: Νέο εμβληματικό τουριστικό τοπόσημο
