Ενέργεια από απόβλητα: Μ΄ έναv σμπάρο σμπάρο δυο τρυγόνια
Χρόνος Ανάγνωσης: 3'

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα αστικών περιοχών, όπως η Θεσσαλονίκη, είναι ο τρόπος διαχείρισης των αποβλήτων. Σε ό,τι αφορά στα υγρά απόβλητα, οι βιολογικοί καθαρισμοί έχουν –έστω και με μεγάλη καθυστέρηση– βοηθήσει στον περιορισμό τουλάχιστον της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης (μολονότι δεν έχει ακόμα λυθεί ικανοποιητικά το πρόβλημα της αξιοποίησης της λυματολάσπης, βλ. παρακάτω). Εκεί που οι δυσκολίες φαντάζουν ακόμα ανυπέρβλητες είναι τα αστικά στερεά απόβλητα. Μεγάλη αργοπορία στον σχεδιασμό, ανυπόφορες καθυστερήσεις στις διαδικασίες και η αδιαφορία μεγάλου ποσοστού των δημοτών για το θέμα έχουν οδηγήσει σε απαράδεκτα χαμηλά ποσοστά εκτροπής απορριμμάτων από την πορεία προς την ταφή τους −ευτυχώς βέβαια όχι πλέον σε χωματερές (μολονότι το είδος δεν έχει εξαλειφθεί ακόμα εντελώς), αλλά σε χώρους “υγειονομικής” ταφής (Χ.Υ.Τ.Α.).

Σε Χ.Υ.Τ.Α. καταλήγει το περιεχόμενο των πράσινων κάδων, που αντιστοιχεί περίπου στο 80% των παραγόμενων απορριμμάτων. Και αν αναλογιστεί κανείς ότι δεσμευτική για την Ελλάδα Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτεί το ποσοστό αυτό μέχρι το 2035 να πέσει στο 10%, είναι εύλογη η ανησυχία ότι η χώρα μας θα αναγκαστεί για άλλη μια φορά να καταβάλει πρόστιμα λόγω μη συμμόρφωσης. Η ειρωνεία επί του προκειμένου είναι ότι (βάσει μετρήσεων του εργαστηρίου μας σε διάφορους δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης), περισσότερο από το 70% των απορριμμάτων στους πράσινους κάδους είναι βιοαπόβλητα. Υπό τον όρο αυτό νοούνται βιοαποδομήσιμα απόβλητα τροφίμων και μαγειρείων από σπίτια, γραφεία, εστιατόρια, χονδρεμπόριο, κυλικεία, παρόχους υπηρεσιών εστίασης και χώρους πωλήσεων λιανικής, συναφή απόβλητα από εγκαταστάσεις μεταποίησης τροφίμων και απόβλητα από κήπους και πάρκα.

Αν εξαιρεθούν τα απόβλητα από κήπους και πάρκα, ο Ν.4819/2021 ρητά επιτάσσει (εφόσον εξαντληθούν δυνατότητες αποφυγής της παραγωγής τους ή αξιοποίησης για ζωοτροφές) τη χρήση τους για παραγωγή ενέργειας μέσω βιοαερίου ή, μέσω κομποστοποίησης, τη μετεξέλιξη σε εδαφοβελτιωτικό για τη γεωργία. Η τελευταία δυνατότητα (βιοαέριο ή λίπασμα) προσφέρεται προφανώς και για απόβλητα από κήπους και πάρκα. Αξίζει να τονιστεί ότι με αυτόν τον τρόπο η διαχείριση των βιοαποβλήτων θα γινόταν σύμφωνα με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, και ότι η παραγωγή ενέργειας θα συνεπαγόταν, σε σημαντικό βαθμό, υποκατάσταση χρήσης ορυκτών καυσίμων (σε εποχή υψηλών τιμών των ενεργειακών πρώτων υλών) και συμβολή στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (καθ’ ότι το βιοαέριο συγκαταλέγεται στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας).
Και όμως, στην ελληνική πραγματικότητα προκύπτουν προσκόμματα για τον περιορισμό των ποσοτήτων στερεών αποβλήτων που θάβονται σε Χ.Υ.Τ.Α. Η υλοποίηση των Μονάδων Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (Μ.Ε.Β.Α.) που προβλέπει ο Εθνικός Σχεδιασμός Διαχείρισης Απορριμμάτων αργεί απελπιστικά. Και αυτό παρά τις δυνατότητες συνέργειας με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, διότι και εδώ προκύπτει η ανάγκη επεξεργασίας μεγάλων ποσοτήτων υπολειμμάτων, ούτως ώστε να είναι σε λειτουργία ήδη μονάδες που θα μπορούσαν να αναλάβουν την επεξεργασία και σημαντικού ποσοστού των αστικών βιοαποβλήτων.

Περνώντας σε μια εντελώς διαφορετική κατηγορία αποβλήτων, “πονεμένο” ζήτημα είναι και η επεξεργασία των ανακυκλώσιμων που συλλέγονται σε μπλε κάδους. Για διάφορους λόγους (που δεν επαρκεί ο χώρος για να αναλυθούν εδώ) το ποσοστό αξιοποίησης του περιεχομένου του μπλε κάδου δεν ξεπερνά το 60 – 70%. Τα υπολείμματα μέχρι τώρα κατά κανόνα οδεύουν επίσης προς Χ.Υ.Τ.Α. –ενώ υπάρχει η τεχνολογική δυνατότητα ενεργειακής αξιοποίησής τους, ακριβώς όπως και για την αποξηραμένη λυματολάσπη που αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου.
Μια τελευταία κατηγορία αποβλήτων, για τη διαχείριση των οποίων η χώρα μας έχει ασυγχώρητα αδιαφορήσει, είναι τα υπολείμματα από κλαδέματα και καθαρισμούς οικοπέδων και κήπων τους θερινούς μήνες, ενέργεια που επιβάλλεται για τη μείωση του κινδύνου καταστροφικών πυρκαγιών. Οι αρμόδιοι φορείς, πρώτιστα η τοπική αυτοδιοίκηση, θα όφειλαν να συντονίζουν αποτελεσματικά την αποκομιδή, ενδεχομένως σε συνεργασία με ιδιωτικές επιχειρήσεις. Χρήσιμο θα ήταν οι πολίτες να καθοδηγούνται ώστε να αποθέτουν σε συγκεκριμένα σημεία τα υπολείμματα αποψίλωσης, ακολουθώντας προκαθορισμένο χρονικό προγραμματισμό.

Όπως και για τα βιοαπόβλητα, το μείζον θέμα είναι και εδώ η –πρακτικά– ανυπαρξία σχεδιασμού για την επεξεργασία των υπολειμμάτων αποψίλωσης (αν εξαιρεθεί η δυνατότητα κομποστοποίησης). Στην περίπτωση των ξηρών υπολειμμάτων έμφαση θα έπρεπε να δοθεί στην αποκεντρωμένη ενεργειακή αξιοποίηση με μέγιστο όφελος για την τοπική κοινωνία. Ως τεχνολογία προσφέρεται η αεριοποίηση, σε συνδυασμό με ηλεκτοπαραγωγό ζεύγος, καθώς συνδυάζει χαμηλό κόστος για μικρές κλίμακες με υψηλή ενεργειακή απόδοση. Από την αξιοποίηση των υπολειμμάτων αποψίλωσης θα μπορούσαν να παράγονται ανανεώσιμη ηλεκτρική και θερμική ενέργεια, ενώ παράλληλα, βασικό παραπροϊόν της τεχνολογίας είναι οργανικός άνθρακας και τέφρα, υλικά ιδανικά για βιώσιμη λίπανση του εδάφους.

Συμπερασματικά, η διαχείριση αποβλήτων, ιδιαίτερα σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο όπως η Θεσσαλονίκη, είναι εφικτή σε συμφωνία με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας. Διαθέσιμες τεχνολογίες θα επέτρεπαν σε μεγάλο ποσοστό την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, κάτι που προφανώς θα επέτρεπε την υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων αποτελώντας συμβολή στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (λόγος για τον οποίο εγκαταστάσεις αυτού του είδους μπορούν να τύχουν επιδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση). Με έναν σμπάρο, λοιπόν, θα πετυχαίνονταν δυο τρυγόνια: ορθή διαχείριση αποβλήτων και ανάκτηση πρώτων υλών και ενέργειας. Για να γίνουν όλα αυτά κάποτε πραγματικότητα θα πρέπει να εξοικειωθούμε με την ανάγκη ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού, κάτι αδιανόητο υπό την παρούσα μορφή διακυβέρνησης.

Οι μονάδες βιοαερίου της Nature Energy επεξεργάστηκαν περισσότερους από 4,7 εκατομμύρια τόνους βιομάζας –απόβλητα από τη γεωργία, τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά– το 2022.



Γράψτε ένα σχόλιο


Αποδέχομαι τους ΟΡΟΥΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΗΣΗΣ

* Όριο σχολίων: 120 λέξεις / 750 χαρακτήρες


Μεγάλοι
Χορηγοί

Μεγάλοι
Χορηγοί