Αφορμή για το άρθρο αυτό ήταν η εκστρατεία συλλογής υπογραφών, με στόχο τη διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος στη Θεσσαλονίκη, το οποίο θα αφορά το μέλλον του χώρου της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης (Δ.Ε.Θ.) και την πρόταση για τη μετατροπή του σε μητροπολιτικό πάρκο Δ.Ε.Θ.

Η εκστρατεία συνοδεύεται από συγκεκριμένο ερώτημα προς το Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης, το οποίο –εφόσον εγκριθεί– θα τεθεί στην κρίση των δημοτών μέσω τοπικού δημοψηφίσματος: “Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της Δ.Ε.Θ. να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές, και ταυτόχρονα: (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες, και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;”

Η συλλογή υπογραφών για τη διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος βρίσκεται μάλιστα σε τελικό στάδιο, καθώς, όπως ανακοινώθηκε, έχουν ήδη συγκεντρωθεί 19.000 υπογραφές και απομένουν άλλες 4.000 περίπου υπογραφές για την υποβολή της σχετικής πρότασης. Προσωπικά εκτιμώ ότι οι υπογραφές αυτές θα συγκεντρωθούν εύκολα. Και εφόσον τελικά αποφασιστεί η διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος, αυτό θα καταλήξει, με σημαντική πλειοψηφία, υπέρ του “μητροπολιτικού πάρκου Δ.Ε.Θ.” και εναντίον του μεγάλου project της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ. στον σημερινό (φυσικό) της χώρο. Η εκτίμηση αυτή απορρέει, αφενός από τη γενικότερη “απέχθεια” που έχουν πολλοί συμπολίτες μας και “παράγοντες” αυτής της πόλης στις ιδιωτικές επενδύσεις, στα μεγάλα έργα υποδομής και στα εμβληματικά projects που μπορούν να αναβαθμίσουν την πόλη μας σε διεθνές επίπεδο. Και αφετέρου, από την πεποίθηση, ότι στο δίλημμα “πάρκο ή project”, η πλειοψηφία των πολιτών προφανώς θα απαντήσει (συναισθηματικά) “πάρκο”.

Η διενέργεια ενός τέτοιου τοπικού δημοψηφίσματος, με το προδιαγεγραμμένο πιθανότατα αποτέλεσμά του, δεν θα σημάνει αυτόματα το τέλος του project της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ. στον σημερινό της χώρο. Θα δώσει όμως πολλά επιχειρήματα στους πολέμιους αυτού του έργου, και μάλιστα με “λαϊκή” κάλυψη, κάτι που είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στη ματαίωση αυτού του μεγάλου έργου.

Πριν διατυπώσω τη δική μου πρόταση, θα ξεκινήσω λαμβάνοντας θέση στο ερώτημα “Ανάπλαση της Δ.Ε.Θ. στον σημερινό της χώρο ή μεταφορά της στη Σίνδο;”. Η γνώμη μου, λοιπόν, είναι υπέρ της υλοποίησης του μεγάλου έργου της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ. στον σημερινό της χώρο, για τρεις κυρίως λόγους:
α) Ιστορικούς – Συναισθηματικούς: η Δ.Ε.Θ. είναι συνδεδεμένη ιστορικά με το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Είναι κομμάτι του κέντρου και της ζωής της πόλης. Και εκεί θα πρέπει να παραμείνει.
β) Πρακτικούς – Ρεαλιστικούς: η μεταφορά της Δ.Ε.Θ. στη Σίνδο, απλά θα σημάνει και το τέλος της. Ή τουλάχιστον το τέλος της υπό τη σημερινή της μορφή. Η Δ.Ε.Θ. στη Σίνδο δεν θα είναι πλέον μια γιορτή της πόλης και των πολιτών του νομού Θεσσαλονίκης (και όχι μόνο), αλλά πιθανότατα θα μετατραπεί σε μία απλή εμπορική έκθεση, η οποία θα αφορά λίγους.
γ) Οικονομικούς – Αναπτυξιακούς: το μεγάλο project της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ. θα προσελκύσει σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις στην πόλη και θα αποτελέσει ένα εμβληματικό landmark στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, που θα ενισχύσει την οικονομική και τουριστική της ανάπτυξη.

Επανέρχομαι, λοιπόν, στο κεντρικό ερώτημα του παρόντος άρθρου: Χρειάζεται η Θεσσαλονίκη ένα “μητροπολιτικό πάρκο Δ.Ε.Θ.”; Η δημιουργία του οποίου, μάλιστα, θα ματαιώσει το εμβληματικό έργο της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ. στον σημερινό της χώρο. Ή υπάρχει κάποια άλλη εναλλακτική λύση για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της πόλης;

Η απάντηση είναι ότι υπάρχει εναλλακτική λύση και την έχω διατυπώσει ήδη από το 2020 (δηλαδή πριν καν ανακύψει το θέμα του “πάρκου Δ.Ε.Θ.”), στο άρθρο μου με τίτλο: “Θεσσαλονίκη, μεγάλα έργα και προοπτικές ανάπτυξης”. Στο άρθρο αυτό διατύπωσα για πρώτη φορά δημόσια την πρόταση για τη δημιουργία ενός μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της πόλης (Thessaloniki Central Park). Συγκεκριμένα, έγραφα, ότι τα μητροπολιτικά πάρκα αποτελούν τους βασικούς προορισμούς ξεκούρασης και αναψυχής στην καρδιά των σύγχρονων πόλεων. Η απουσία ενός μητροπολιτικού πάρκου ευρωπαϊκών προδιαγραφών στο κέντρο της Θεσσαλονίκης συνιστά ίσως τη σημαντικότερη έλλειψη της πόλης.

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ενός τέτοιου πάρκου στην καρδιά της Θεσσαλονίκης δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Πρότεινα, λοιπόν, ότι για τη δημιουργία αυτού του μητροπολιτικού πάρκου θα πρέπει απλά να αξιοποιηθούν και να αναδημιουργηθούν τα δύο υπάρχοντα πάρκα στο κέντρο της πόλης και συγκεκριμένα, το πάρκο Χ.Α.Ν.Θ. και το παραλιακό πάρκο που βρίσκεται στην απέναντι πλευρά του δρόμου (30ής Οκτωβρίου – Μεγάλου Αλεξάνδρου), στην περιοχή του Λευκού Πύργου και του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Κομβικό στοιχείο για τη δημιουργία του προτεινόμενου ενιαίου μητροπολιτικού πάρκου αποτελεί η ενοποίηση των δύο παραπάνω πάρκων, η οποία θα μπορούσε να επιτευχθεί με την υπογειοποίηση του τμήματος του δρόμου που τα διαχωρίζει. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να δημιουργηθεί ένα μεγάλο και ενιαίο μητροπολιτικό πάρκο ευρωπαϊκών προδιαγραφών στο κέντρο της πόλης, το οποίο θα αποτελεί μία όαση αναψυχής και ξεκούρασης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης. Ένα μητροπολιτικό πάρκο που θα μπορούσε να φέρει την ονομασία “Thessaloniki Central Park” (όπως πρότεινα το 2020) ή “Μητροπολιτικό Πάρκο Θεσσαλονίκης Μέγας Αλέξανδρος”.
Ένα μητροπολιτικό πάρκο που θα ενοποιεί τέσσερα σημαντικά τοπόσημα της Θεσσαλονίκης και δη τον Λευκό Πύργο, το άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το πάρκο της Χ.Α.Ν.Θ. και το παραλιακό μέτωπο της πόλης.

Περαιτέρω, εάν το μητροπολιτικό αυτό πάρκο διευρυνθεί και ενταχθεί σχεδιαστικά στο project της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ., όπως αναφέρθηκε και σε άρθρο του forthess.gr με τίτλο “Ανάπλαση της Δ.Ε.Θ.”, τότε με τη δημιουργία των κατάλληλων (υπέργειων ή υπόγειων) διασυνδέσεων στην πάνω πλευρά του πάρκου Μέγας Αλέξανδρος που προανέφερα (μεταξύ του πάρκου Χ.Α.Ν.Θ. και της Δ.Ε.Θ.), το προτεινόμενο μητροπολιτικό πάρκο θα ενοποιηθεί χωροταξικά με τη νέα Δ.Ε.Θ. και τους χώρους πρασίνου που σχεδιάζεται να δημιουργηθούν στη νότια πλευρά της (στην πύλη εισόδου απέναντι από το κτίριο της Χ.Α.Ν.Θ.). Έτσι, θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο πράσινο μέτωπο στην καρδιά της πόλης. Ένα νέο, ενιαίο μητροπολιτικό και εκθεσιακό πάρκο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, αντίστοιχο με τα μητροπολιτικά πάρκα των σύγχρονων ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων.

Εάν, μάλιστα, υπογειοποιηθούν και τμήματα των οδικών αξόνων μεταξύ της Χ.Α.Ν.Θ., του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, της Δ.Ε.Θ. και του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης, τότε μπορεί να δημιουργηθεί ένα πραγματικά εμβληματικό ενιαίο μητροπολιτικό, εκθεσιακό, αρχαιολογικό και πολιτιστικό πάρκο, μοναδικό στην Ελλάδα, το οποίο θα δημιουργήσει έναν ενιαίο χώρο αναψυχής και πολιτισμού, προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης, στον οποίο αυτοί θα μπορούν να κυκλοφορούν με ασφάλεια, πεζοί ή με ποδήλατο, και να επισκέπτονται, χωρίς διακοπές από οδικούς άξονες, όλα τα γνωστά τοπόσημα του κέντρου της Θεσσαλονίκης (τον Λευκό Πύργο, το άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το πάρκο Χ.Α.Ν.Θ., το παραλιακό μέτωπο, το Αρχαιολογικό Μουσείο, τη νέα Δ.Ε.Θ. και το δημαρχείο της πόλης).

Θα δημιουργηθεί, δηλαδή, ένα νέο εμβληματικό τοπόσημο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, το οποίο μπορεί να επανατοποθετήσει τη Θεσσαλονίκη στον ευρωπαϊκό τουριστικό χάρτη, να ενισχύσει την εικόνα της Θεσσαλονίκης ως τουριστικού προορισμού τεσσάρων εποχών, να υπερδιπλασιάσει τις τουριστικές αφίξεις και τα τουριστικά έσοδα, να προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια και επενδύσεις και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Αλλά, επιπλέον, να συμβάλει και στην οικονομική και επιχειρηματική αποκέντρωση της χώρας, δημιουργώντας έναν δεύτερο οικονομικό, επιχειρηματικό και αναπτυξιακό πόλο στη Βόρεια Ελλάδα.

Προφανώς βέβαια και δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος για τη δημιουργία του προτεινόμενου μητροπολιτικού πάρκου. Σε μία ημερίδα για τα μεγάλα έργα που σχεδιάζονται στη Θεσσαλονίκη, όταν έθεσα τη συγκεκριμένη πρόταση στον αρμόδιο υφυπουργό για θέματα υποδομών, ρωτώντας τον συγκεκριμένα: “Πόσο δύσκολο είναι να υπογειοποιηθεί το τμήμα του παραλιακού δρόμου που διαχωρίζει σήμερα τα δύο πάρκα (Δ.Ε.Θ. και παραλιακό), ούτως ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο μητροπολιτικό πάρκο στο κέντρο της πόλης;” η απάντηση που έλαβα ήταν: “Πάρα πολύ δύσκολο”.

Όσο βέβαια πληθαίνουν οι φωνές που υποστηρίζουν μια τέτοια πρόταση (άρθρο του forthess.gr με τίτλο “Δ.Ε.Θ. ή μητροπολιτικό πάρκο;”) και όσο αυξάνεται ο κίνδυνος της ματαίωσης του μεγάλου έργου της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ., και κερδίζει έδαφος η εναλλακτική πρόταση για τη δημιουργία του “πάρκου Δ.Ε.Θ.” και μάλιστα με τη “λαϊκή” στήριξη, μέσω της συλλογής υπογραφών ή και τοπικού δημοψηφίσματος, ίσως τελικά αυτό το “πάρα πολύ δύσκολο”, να αποδειχθεί ότι δεν είναι και τόσο δύσκολο, αλλά, αντιθέτως, είναι αρκετά εύκολο.

Το δίλημμα, λοιπόν, “ανάπλαση Δ.Ε.Θ. ή μητροπολιτικό πάρκο Δ.Ε.Θ.”, είναι στην πραγματικότητα ψευτοδίλημμα. Είναι εφικτό να γίνουν και τα δύο παράλληλα. Και η σχεδιαζόμενη ανάπλαση της Δ.Ε.Θ. στον σημερινό της χώρο και το προτεινόμενο μητροπολιτικό πάρκο στο κέντρο της πόλης. Στο ερώτημα, επομένως, “Πάρκο Δ.Ε.Θ. ή Μητροπολιτικό Πάρκο Θεσσαλονίκης Μέγας Αλέξανδρος;” η απάντηση είναι: “Ανάπλαση της Δ.Ε.Θ. και Μητροπολιτικό Πάρκο Θεσσαλονίκης Μέγας Αλέξανδρος”, με ενιαίο χωροταξικό σχεδιασμό, για τη δημιουργία ενός ενιαίου μητροπολιτικού, εκθεσιακού, αρχαιολογικού και πολιτιστικού πάρκου στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Θα μπορούσε, όμως, να υλοποιηθεί τελικά ένα τόσο σπουδαίο και εμβληματικό έργο στην πόλη μας; Όπως αναφέρω σε κάθε σχετικό άρθρο μου, όλα μπορούν να γίνουν, αρκεί να υπάρχει όραμα και σχέδιο. Και αρκεί να ξεπεράσουμε τη νοοτροπία της “φτωχομάνας” Θεσσαλονίκης, της “συμπρωτεύουσας” και της “πρωτεύουσας των Βαλκανίων”, και να υιοθετήσουμε το όραμα για τη δημιουργία μιας σύγχρονης (και πλούσιας) ευρωπαϊκής μητρόπολης.

Το άρθρο παρουσιάζεται και στο νέο τεύχος ΚΤΙΡΙΟ/forThess – Φεβρουάριος 2026, μπορείτε να το ξεφυλλίσετε ΕΔΩ.