Το μέλλον της Θεσσαλονίκης έχει αρχίσει να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια με διακριτό τρόπο, με συγκεκριμένα έργα, που έρχονται να απαντήσουν σε χρόνια αιτήματα της τοπικής κοινωνίας.

Διαμορφώνεται στη βάση ενός συνεκτικού και συνολικού σχεδιασμού, που περιλαμβάνει τις πρωτοβουλίες σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο, για την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ευρύτερης περιοχής.

Η Θεσσαλονίκη έχει χορτάσει από οράματα, από ιδέες, από αποκαλούμενα σχέδια και από ανώριμες μελέτες. Εκείνο που έλειπε επί δεκαετίες ήταν τα έργα, η πράξη. Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια υπήρξε η βούληση στην πράξη, τόσο από την κεντρική διοίκηση, όσο και από την αυτοδιοίκηση, προκειμένου να περάσουμε από το χαρτί στο εργοτάξιο.

Για να γίνει αυτό απαιτήθηκε να εγκαταλειφθούν νοοτροπίες δεκαετιών, που κατέτρεχαν την περιοχή μας. Όπως η νοοτροπία του μηδενικού έργου, πάνω στην οποία χτίστηκαν καριέρες και από την οποία δημιουργήθηκε η αναπτυξιακή υστέρηση της περιοχής. Χρειάστηκε να δούμε όλοι μας τη Θεσσαλονίκη ως μια πραγματικά σύγχρονη μητρόπολη και βεβαίως απαιτήθηκε να βγούμε όλοι από το καβούκι μας, από τον μικρόκοσμό μας, έναντι του ατομικού, του ομαδικού και του περιχαρακωμένου σε διοικητικά όρια.

Αυτή ήταν η βάση για να κάνουμε το πρώτο βήμα στην ανάπτυξη. Το πρώτο βήμα για τη διαμόρφωση του μέλλοντος της Θεσσαλονίκης, το οποίο ομοφωνούμε ότι είναι λαμπρό, αλλά ελάχιστοι προσπαθούν να ανάψουν το φως… Για να έχει μέλλον η μητροπολιτική Θεσσαλονίκη χρειάζεται αποφασιστικότητα. Χρειάζεται μετρήσιμο αποτέλεσμα. Δεν χρειάζονται ατέρμονες κουβέντες, ατελέσφορα ντιμπέιτ, διαρκής γκρίνια και κόντρες χωρίς τέλος. Και αυτό αφορά όλους και όχι μόνον ορισμένους, ειδικά όσους έχουν αποφασιστικές αρμοδιότητες. Το ερώτημα δεν είναι αν έχει μέλλον η Θεσσαλονίκη, αλλά τι μέλλον θέλουμε να έχει και πόσο καλύτερη θα είναι η προοπτική της σε σχέση με το παρελθόν και με το παρόν. Θα δώσω μόνον ορισμένα παραδείγματα για την πορεία προς το μέλλον, εγγύς ή μακροπρόθεσμο.

Αρχικώς στην πόλη και την ευρύτερη περιοχή τα τελευταία χρόνια υλοποιούνται και έχουν δρομολογηθεί για να υλοποιηθούν (με χρονοδιαγράμματα, με χρηματοδότηση, με ώριμες μελέτες) μείζονος σημασίας έργα υποδομής, η απουσία των οποίων είχε καταδικάσει αυτόν τον τόπο σε μια ιδιότυπη στασιμότητα.

Οι ευθύνες μπορεί να βαρύνουν πολλούς και θεωρώ ότι είναι διαχρονικές. Αλλά σε μια συζήτηση για το μέλλον δεν έχει κανένα νόημα να κοιτάζουμε στο παρελθόν, παρά μόνο για να παραδειγματιστούμε από λανθασμένες πρακτικές, ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια λάθη και καθυστερήσουμε ακόμα περισσότερο το μέλλον και τελικά συνεχίσουμε να μιλάμε για προοπτική χωρίς ποτέ να τη φτάνουμε.

Η Θεσσαλονίκη για πρώτη φορά εδώ και άνω της μιας δεκαετίας έχει για παράδειγμα μια Γενική Κυκλοφοριακή Μελέτη, που είναι η αποτύπωση του μέλλοντος της κινητικότητας στην ευρύτερη περιοχή. Με συγκεκριμένα έργα, όπως το μετρό και οι επεκτάσεις του, όπως η αναβάθμιση της περιφερειακής οδού, όπως η βελτίωση των συγκοινωνιών. Για όσους τη θεωρούν ακόμα μια μελέτη αρκεί να επισημάνω ότι η Θεσσαλονίκη έχει πια μετρό και αυτό επεκτείνεται τις επόμενες μέρες και στην Καλαμαριά. Επίσης, θα έχει αναβαθμισμένη περιφερειακή οδό την άνοιξη του 2027. Αδιάψευστος μάρτυρας είναι τα εργοτάξια.

Η Θεσσαλονίκη αποκτά νέα εμβληματικά νοσοκομεία, όπως το Παιδιατρικό στο Φίλυρο και το Ογκολογικό που έχει δρομολογηθεί στο πρώην στρατόπεδο Καρατάσιου. Υλοποιώντας έτσι το όραμα (περί αυτού επρόκειτο) για τη δημιουργία ενός Πάρκου Υγείας στη δυτική πλευρά της. Οι μεγάλοι οδικοί άξονες Θεσσαλονίκης – Έδεσσας και Δράμας – Αμφίπολης έχουν μπει σε ρότα κατασκευής. Και επιπλέον με την παραχώρηση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας οδού ανοίγει ο δρόμος για την αναβάθμιση του τμήματος Χαλάστρα – Εύζωνοι σε αυτοκινητόδρομο, όπως και του τμήματος Λαγκαδάς – Σέρρες – Προμαχώνας, που αποτελούν πύλες εισόδου της χώρας μας.

Τα έργα στο λιμάνι υλοποιούνται πια και η λειτουργία του αεροδρομίου “Μακεδονία” έχει αναβαθμιστεί εμφανώς, περιμένοντας μάλιστα και τις πρώτες υπερατλαντικές πτήσεις, που δεν θα αργήσουν.

Η οικιστική ανάπτυξη απέκτησε νέα επίκεντρα στην περιφέρεια του πολεοδομικού συγκροτήματος, ενώ οι υφιστάμενοι αστικοί ιστοί αναμορφώνονται με δεκάδες έργα ανάπλασης, που δεν αλλάζουν απλώς τη μορφή και την εικόνα των πόλεων μας, αλλά τη λειτουργία τους, απαντώντας έτσι στα ζητήματα καθημερινότητας των συμπολιτών μας. Τα νέα σχολεία είναι πραγματικότητα των τελευταίων ετών και μάλιστα δεκάδες ακόμα έρχονται να προστεθούν σε όσα κατασκευάστηκαν.

Η γραμμική επέκταση του Σέιχ Σου ήδη υλοποιείται και έπεται και η αξιοποίηση του περιαστικού δάσους, ώστε αυτό να είναι προσβάσιμο από όλους τους πολίτες. Ο πνεύμονας πρασίνου της Θεσσαλονίκης επίσης έχει αποκτήσει και λειτουργεί εξελιγμένο πλέον σύστημα πυροπροστασίας.

Η ενίσχυση των πανεπιστημίων και ο εξοπλισμός τους είναι διαρκής και ήδη η σημερινή κατάσταση απέχει παρασάγγας από την κατάσταση που επικρατούσε στα δημόσια πανεπιστημιακά ιδρύματα πριν από έξι χρόνια ή μια δεκαετία.

Η καινοτομία και η εξωστρέφεια έπαψαν να είναι θεωρητικές λέξεις ή απλώς προοπτικές για τη Θεσσαλονίκη τα τελευταία χρόνια. Και δεν αναφέρομαι μόνον στις επιδόσεις στον τουρισμό, οι οποίες είναι ενδεικτικές, αλλά και στις εξαγωγές, στην προώθηση των αγροδιατροφικών προϊόντων μας, στην ελκυστικότητα του τόπου μας σε όλα τα επίπεδα.

Η άρση των ανισοτήτων γίνεται πια στην πράξη και δεν αποτελεί ευχολόγιο. Και είναι από τα πλέον σημαντικά ζητήματα όταν μιλάμε για μέλλον, διότι η πληθυσμιακή συρρίκνωση στην περιφέρεια προήλθε από άστοχες πολιτικές, από λανθασμένες προτεραιότητες κι από την ανυπαρξία αναπτυξιακού σχεδιασμού στο παρελθόν. Πλέον αυτή η κατάσταση αναστρέφεται και γίνονται εμφανείς προσπάθειες βελτίωσης της ελληνικής περιφέρειας, προκειμένου να αποφύγουμε τελικά την καθοδική πορεία προς την ερήμωση και την εγκατάλειψη. Με την υλοποίηση υποδομών, με την παροχή αναπτυξιακών κινήτρων και τη διαμόρφωση του κατάλληλου περιβάλλοντος εγκατάστασης και μόνιμης κατοικίας, σε λίγα χρόνια αναμένεται να σταματήσει η πληθυσμιακή αιμορραγία και σταδιακά να αναγεννηθεί η περιφέρεια, διότι θα προσφέρει πια νέο εισόδημα και νέες θέσεις εργασίας. Κυρίως όμως δεν θα δίνει τους λόγους ή τις αφορμές για φυγή και δεν θα είναι αποκρουστική ειδικά για τους νέους, καθώς θα τους δίνει ευκαιρίες για προκοπή και ευημερία.

Το σχέδιο της κυβέρνησης για τα εμβληματικά έργα της Θεσσαλονίκης, με χρονικό ορίζοντα το 2030 είναι σε πλήρη εξέλιξη, τα έργα υλοποιούνται σταδιακά και η προοπτική επιτυγχάνεται, σε πείσμα όσων θεωρούσαν και θεωρούν ότι μπορούν να ανακόψουν αυτή τη δυναμική πορεία της περιοχής προς τα εμπρός.

Για να ξεκινήσει η Θεσσαλονίκη την πορεία για το μέλλον της χρειάστηκε αφενός η πολιτική βούληση, η προσοχή της κεντρικής διοίκησης και η αποφασιστικότητα της αυτοδιοίκησης, αφετέρου η λειτουργία με τεχνοκρατικό τρόπο, με παραδοτέα και με διαρκή παρακολούθηση της υλοποίησης των επιμέρους σχεδίων, ώστε αυτά να γίνουν έργα και να παραδοθούν στους πολίτες εγκαίρως.

Σήμερα η Θεσσαλονίκη δεν ατενίζει το μέλλον με αισιοδοξία. Σήμερα η Θεσσαλονίκη δημιουργεί το μέλλον της, αξιοποιώντας επιτέλους τις προοπτικές της και περνώντας από τα λόγια στις πράξεις. Για να γίνει αυτό χρειάστηκε αφενός η πολιτική βούληση, η προσοχή της κεντρικής διοίκησης και η αποφασιστικότητα της αυτοδιοίκησης, αφετέρου η λειτουργία με τεχνοκρατικό τρόπο, με παραδοτέα και με διαρκή παρακολούθηση της υλοποίησης των επιμέρους σχεδίων, ώστε αυτά να γίνουν έργα και να παραδοθούν στους πολίτες εγκαίρως.

Η ίδια η κοινωνία είναι αυτή που ώθησε σε αυτή τη σημαντική αλλαγή της νοοτροπίας όσων έχουν αποφασιστικές αρμοδιότητες. Οι ανάγκες της, οι απαιτήσεις της, η στροφή από τον λαϊκισμό και το μηδενικό έργο στην ενέργεια, στην πράξη, στην απόφαση. Οραματικά έργα και εμβληματικές πρωτοβουλίες είναι καλοδεχούμενα. Άλλωστε, στη βάση αυτών υλοποιούμε στο παρόν και στη βάση αυτών διαμορφώνουμε το μέλλον. Μόνο που αυτά οφείλουμε να τα καταστήσουμε μέρος του υπαρκτού πια συνεκτικού αναπτυξιακού σχεδίου της περιοχής και να τα υλοποιήσουμε τμηματικά, σταδιακά, κομμάτι κομμάτι, χτίζοντας το μέλλον.

Με ιεράρχηση, με τεκμηριωμένες προτεραιότητες, με βάση τις οικονομικές και άλλες δυνατότητες κι όχι με εκτιμήσεις ή επιθυμίες, μόνο και μόνο για να χαϊδέψουμε αυτιά. Προσφάτως η κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόοδο των αναπτυξιακών περιφερειακών σχεδίων. Εκεί μπορεί ο καθένας να δει την πρόοδο των έργων, να αξιολογήσει την πορεία τους και την ικανότητα υλοποίησης που έχει η κυβέρνηση και οι υπόλοιποι φορείς με αποφασιστικές αρμοδιότητες. Πρόκειται για μια διαρκή λογοδοσία, που ανταποκρίνεται σε έναν σύγχρονο τρόπο διακυβέρνησης, απαλλαγμένο από τσιτάτα και δημαγωγίες. Μπορεί να μοιάζει με τεχνοκρατική προσέγγιση, αλλά όταν μιλάμε για μετρήσιμο έργο, για συνέπεια, για πράξη, εννοούμε ακριβώς αυτό. Να γνωρίζει με απόλυτη διαφάνεια ο πολίτης πώς χτίζεται το μέλλον του, το μέλλον των παιδιών του και το μέλλον του τόπου. Βήμα βήμα, με μεθοδικότητα, με προτεραιότητες, με χρονοδιαγράμματα, με πόρους. Όχι με λαοφιλείς θεωρίες, με ανεδαφικά οράματα και κενές περιεχομένου εξαγγελίες. Αλλά μόνο με δουλειά και αφοσίωση στον στόχο. Να πάει ο τόπος μπροστά, να διαμορφώσουμε όλοι μαζί ένα μέλλον για τη Θεσσαλονίκη, που το έχουμε ζητήσει ως κοινωνία, το έχουμε διεκδικήσει, μας το έχουν υποσχεθεί, αλλά ακόμα περιμένουμε να το δούμε.

Τα βήματα για να το ζήσουμε λοιπόν αυτό το μέλλον τα κάνουμε τα τελευταία χρόνια. Σήμερα, προσεγγίζουμε εκείνο το μέλλον που αναζητήσαμε δεκαετίες πριν. Και το πλησιάζουμε περισσότερο από ποτέ. Είμαι αισιόδοξος για τη Θεσσαλονίκη και το μέλλον της, παρά τα φαινόμενα αναβλητικότητας που ακόμα υπάρχουν, παρά την απαισιοδοξία που δικαιολογημένα πολλοί έχουν, παρά την εμμονή ορισμένων –ακόμα και σήμερα– στο μηδενικό έργο και στην αντίδραση για την αντίδραση.

Είμαι αισιόδοξος και για έναν επιπλέον λόγο, για το γεγονός του προσωπικού και έμπρακτου ενδιαφέροντος που επιδεικνύει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, για την πορεία και την υλοποίηση συνολικά του κυβερνητικού σχεδιασμού για τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή. Η δική του, άμεση, προσωπική εμπλοκή λειτουργεί όλα αυτά τα χρόνια ως επιταχυντής υλοποίησης των έργων και των κυβερνητικών πρωτοβουλιών.

Προσωπικά επιλέγω να είμαι μέρος της λύσης κι όχι μέρος του προβλήματος. Και οι μετρήσιμοι στόχοι είναι εκείνοι που κρίνουν την απόδοση και την αποτελεσματικότητα. Είναι εκείνοι που κρίνουν πόσο γρήγορα θα φτάσει στο μέλλον η Θεσσαλονίκη και πόσο αυτό το μέλλον θα ανταποκρίνεται στις δυνατότητες μιας ευρωπαϊκής μητρόπολης, και στις προσδοκίες των πολιτών. Αν όλοι εργαστούμε για ένα κοινό μέλλον, θα το φέρουμε πιο κοντά από όσο πιστεύουμε.

Το άρθρο παρουσιάζεται και στο νέο τεύχος ΚΤΙΡΙΟ/forThess – Φεβρουάριος 2026, μπορείτε να το ξεφυλλίσετε ΕΔΩ.